Operacjonalizacja celów kształcenia

Operacyjność – możliwość porównania opisu z rzeczywistymi osiągnięciami uczniów.

Cele:

OGÓLNE – wskazują kierunki dążenia ucznia.

Zalety:

• jest bogate znaczeniowo

• akcentuje ważne wartości społeczne

• jest perswazyjne (trudno zaprzeczyć takim celom, a nawet zgłosić wątpliwości)

• jest zwięzłe (wystarcza kilka słów, a reszta to już własna wiedza i wyobraźnia)

Wady:

• wieloznaczność, nieokreśloność

• założenia idealizujące

• deklaratywność (trudno przełożyć na konkretne działania, niewiele z nich wynika)

• niejasny adresat (czy cel dotyczy ucznia czy nauczyciela)

OPERACYJNE – stanowią opis wyników, jakie mają być uzyskane. Opis ten powinien być na tyle dokładny, aby umożliwić rozpoznanie czy cel został osiągnięty, a przynajmniej określenie sposobu sprawdzenia wyniku.

Zalety:

• jest jednoznaczne

• wskazuje sposób zademonstrowania, iż cel został osiągnięty

• odnosi się wprost do ucznia (uczeń ma wybrać dziedzinę, uzyskać materiał, przedstawić go)

• mobilizuje ucznia i nauczyciela (cel jasny, konkretny i uznany motywuje dwie strony do wysiłku)

Wady:

• względne ubóstwo znaczenia (schematyzm interpretacji celu – ocena jednoznaczności)

• rozłączenie poznania i motywacji

• poszatkowanie przedmiotu (gdy cele stają się bardzo szczegółowe obraz całości blednie)

• pracochłonność (zbudowanie zbiorów celów operacyjnych jest trudniejsze niż pojedynczego celu ogólnego)

Błędy operacjonalizacji:

• Zbytnie rozdrabnianie celu.

• Preferowanie celów poznawczych.

• Zapominanie o celu ogólnym.

• Zamknięcie zbioru celów operacyjnych.

• Zaniedbanie osiągania celów operacyjnych.

Operacjonalizacja celów kształcenia – przykład:

1. Uczeń (podmiot działań - kto?)

2. Uczeń wymienia (czynność - co robi?)

3. Uczeń wymienia przyczyny wybuchu II wojny światowej (przedmiot działań - co?)

4. Uczeń na podstawie tekstu źródłowego wymieni przyczyny wybuchu II wojny światowej (warunki działania, źródła, wyposażenie - jak? gdzie?)

5. Uczeń wymienia trzy najistotniejsze przyczyny wybuchu II wojny światowej wskazane w tekście źródłowym (kryteria działania, jakość, sprawność – ile? kiedy? Jakie?)

Cele składowe nieoperacyjne:

(zapoznanie, kształtowanie, wykazanie)

Zapoznanie uczniów ze stanami skupienia – ze stanem ciekłym.

Cele szczegółowe:

1. Zapoznanie uczniów z możliwościami wykorzystania stanu ciekłego H2O w przyrodzie i życiu.

2. Zapoznanie uczniów z procesami fizycznymi związanymi ze zmianami stanu skupienia H2O.

3. Wykazanie różnic między stanem ciekłym a innymi stanami skupienia H2O.

Operacjonalizowanie celów szczegółowych:

1. Uczeń wymienia 5 sposobów na wykorzystanie stanu ciekłego H2O w zyciu na podstawie własnych doświadczeń.

2. Uczeń opisuje znaczenie stanu ciekłego dla środowiska.

3. Uczeń wymienia 3 właściwości fizyczne stanu ciekłego H2O.

4. Uczeń rysuje schemat obiegu wody w przyrodzie z zaznaczeniem miejsc zmiany stanu skupienia H2O na ciekły

5. Uczeń wykonuje doświadczenie zmiany stanu lotnego H2O na ciekły.