Dostępne zagadnienia z Dydaktyki

Program szkolny – to wszystkie dokumenty i polecenia składające się na instrukcję normującą pracę szkół i nauczycieli ukierunkowaną na doprowadzenie uczniów do osiągnięcia założonych celów programowych.

Program zakłada:

• cel

• drogę do celu

• środek realizacji celu

Funkcje programu:

• utrzymująca

• utrwalająca

• reprodukująca wartości

• zachowawcza

• zmian

MODELE PROGRAMU:

Analityczny – uczyć się, by przyswoić.

• Wiedza jako obiekt, który należy zdobyć lub uzyskać.

• Uczeń – ma ja przyswoić.

• Koncentracja na wiedzy, o której sądzi się, że jest wiedzą obiektywną oraz na możliwie najskuteczniejszym zdobyciu przez uczącego się ustalonej jaj ilości.

• Koncentracja na odpowiedzi na pytania:
  - Do jakiej wiedzy dążymy?
  - Jak możemy robić to najskuteczniej?

• Preferuje encyklopedyczne fakty, a nie sprawność i umiejętności lub kompetencje.

Hermeneutyczny – uczyć się, by znaleźć odpowiedź.

• Wiedza jako obiekt współtworzenia, w którym biorą udział nauczyciel i uczeń.

• Koncentracja na interakcji, w toku której konstruuje się wspólne znaczenia, które będą podzielone przez partnerów integracji.

• Znaczenie komunikacji – kluczowe, bez niej niemożliwe skuteczne porozumiewanie się, wspólne dochodzenie do wiedzy, podzielanie postaw, wartości, zdobywanie informacji.

• Koncentracja na odpowiedzi na pytanie:
  - Jak porozumiewać się ze sobą, współtworząc świat.

• Preferuje uczenie się przez doświadczenie oraz przez działanie przybliżające proce uczenia sie do procesu badawczego, jaki dokonuje się w zespole.

Krytyczny – uczyć się, by zmienić.

• Wiedza jako uzyskanie możliwości zmiany otaczającej rzeczywistości i modyfikacji zastanych sytuacji.

• Odpowiedź na pytanie:
  - Jak zmienić świat?

• Zakłada konieczność krytyki panującej ideologii i podjęcie akcji mającej na celu zmianę społeczną, głównie podważenie panujących wartości.

• Wiąże się z pojęciem sprawiedliwości i wrażliwości na krzywdę.

• Ukierunkowany na restrukturyzację kulturową, odchodzący od koncepcji wiedzy na rzecz koncepcji wartości.

UJĘCIA PROGRAMU:

Program jako wykaz treści nauczania

• Program ma postać inwentarza obejmującego zestaw podstawowych treści nauczania; stanowi wykaz czy spis tematów.

• W odniesieniu do instytucji oświatowej (szkoła, ośrodek kursowy) program to wykaz przedmiotów, kursów lub modułów.

• W odniesieniu do przedmiotu nauczania, kursu czy modułu program to wykaz haseł przeznaczonych do realizacji,

• Programy – tematyczne, funkcjonalne, sytuacyjne, gramatyczne, leksykalne.

• Multiprogram – zawiera wykazy treści: tematów, sytuacji, funkcji komunikacyjnych, struktur gramatycznych, pojęć ogólnych, pojęć szczegółowych.

• Poza obrębem programu i zainteresowań jego autora znajdują się taki planowe czynniki pedagogiczne, jak:
  - strategie, metody i techniki nauczania
  - procedury hierarchizujące znaczenie tych treści
  - sposoby szeregowania (gradacji) treści
  - sposoby budowania motywacji do opanowywania treści
  - techniki kontroli i oceny

• Również czynniki niezaplanowane przez przez konstruktorów i realizatorów programu, jak:
  - wejściowa wiedza uczących się uzyskana przed przystąpieniem do realizacji danego programu
  - postawy i motywacje uczących się
  - postawy i motywacje kadry pedagogicznej
  - sposoby kontaktowania się kadry z uczącymi się

• Program jako odpowiedź na pytanie:
  - Czego uczyć?

Program jako zestaw planowych czynności pedagogicznych

• Program to zestaw zaplanowanych aktywności edukacyjnych, obejmuje:
  - zakres nauczania
  - układ treści
  - proporcje poszczególnych działów treści
  - interpretację treści
  - metody i techniki nauczania
  - sposoby motywowania uczących się do pracy

• Opracowuje się dla tych instytucji oświatowych, których działanie mieści się w wybranym systemie wychowania, gdzie metoda jest równie ważna.

• Program o charakterze proceduralnym (gdzie metoda pracy ma wyższą rangę niż uzyskiwane dzięki niej efekty).

Program jako zestaw zamierzonych efektów pedagogicznych

• Program to wykaz rezultatów, jakie chcemy osiągnąć w danym procesie edukacyjnym.

• Program ogranicza się do efektów (pomijając drogi ich osiągnięcia i środki).

• Odpowiedź na pytanie: co?. Owo co odnosi się do wymiernych rezultatów działalności pedagogicznej.

• Liczy się to, co uczeń opanował, jakie umiejętności posiadł i jakimi kompetencjami może się wylegitymować.

• Programy konstruowane są tam, gdzie najistotniejsze jest wyrobienie umiejętności.

Program jako zestaw pojęć i zadań do wykonania

• Program to wykaz jednostkowych zadań czy aktywności przeznaczonych do wykonania przez uczącego się, w celu wyrobienia nawyk ów czynnościowych niezbędnych na niektórych stanowiskach pracy.

• Program ma charakter behawioralny, a jego realizacja ma charakter mechaniczny i odtwórczy.

Program jako rejestr doświadczeń

• W odróżnieniu od czterech pierwszych ujęcie wiąże pojęcie programu nauczania z osobą uczącego się.

• Program oznacza to, czego uczeń się nauczył, a nie to, czego miał zostać nauczony.

• Program bierze pod uwagę jawne cele oraz ukryty program.

• Zainteresowanie rozwojem jednostki.

• Jest wyrazem indywidualizacji,często stosują go np. instytucje terapeutyczne czy szkoły społeczne.

• Ujęcie bardzo wartościowe.

TYPY PROGRAMU

Zasady organizacyjne programu:

Programy przedmiotowe:

Program może potraktować dany zakres treści jako pewien przedmiot nauczania czy kurs lub moduł kursowy, jako zakres niezależny.

Programy blokowe:

Program może potraktować dany zakres treści jako element szerszego bloku czy pola tematycznego, w skład którego będą wchodzić jeszcze inne treści.

Programy tematyczne:

Treści będą funkcjonowały w powiązaniu z innymi treściami w obrębie pewnych prac projektowanych podejmowanych przez zespoły uczących.