Dostępne zagadnienia z Dydaktyki

+ Prewencja
+ Interwencja
+ Dyscyplina wymuszona

PREWENCJA

Reguły i procedury

Reguły – wyrażenia określające, jakiego postępowania oczekuje się od uczniów, a jakiego nie; są krótkie, jasne.

Procedury – określają, jak pracować i jak wykonywać inne działania w klasie; to ciąg czynności prowadzący do określonego celu.

Nauczanie reguł i procedur – skuteczni nauczyciele pieczołowicie nauczają ich, a przez ciągłe stosowanie doprowadzają, ze stają się dla uczniów nawykiem.

Konsekwencja – nauczyciele efektywnie utrzymujący ład konsekwentnie wdrażają reguły. Posługują się procedurami, zaniedbane bowiem szybko ulegają zapomnieniu.

Tok i impet

Zawieszenie czynności – mamy z nim do czynienia, gdy np. Nauczyciel poprosi uczniów o pokazanie mu notatek z zakończonego właśnie wykłady i znienacka zacznie wyjaśniać jeszcze jakąś kwestię.

Huśtawka – gdy nauczyciel rozpocznie jakąś czynność, potem (nie skończywszy) przejdzie do innej, aby po jakimś czasie powrócić do pierwszej.

Zawieszenie czynności i huśtawka zakłócają tok pracy na lekcji, niektórych uczniów wprawiają w zakłopotanie, zachęcają do niewłaściwego zachowania uczniów nie zaangażowanych w pracę.

Impet lekcji osłabnie, jeśli nauczyciele:

• naddają – wyjaśnia i wyjaśnia, chociaż uczniowie kwestię już pojęli.

• rozdrabniają – rozkład czynności na bardzo drobne elementy.

Harmonizowanie czynności w momentach rozchwiania

Początek lekcji – nauczyciele skuteczni planują i zaprowadzają procedury, które umożliwiają rozpoczęcie lekcji pewnie i szybko.

Zmiana merytoryczna – pomóc w przeprowadzeniu zmian może wcześniejsze ich zaplanowanie oraz techniki sygnalizacyjne. Wielu nauczycieli stosuje cały system sygnalizacji, aby pomóc uczniom płynnie przechodzić od czynności do czynności lub informować o nadchodzącej zmianie.

Koniec lekcji – efektywny nauczyciel zapobiega trudnościom, jakie mogłyby powstać pod koniec lekcji. Starszych uczniów przyzwyczaja się do tego, że o zakończeniu lekcji decyduje nauczyciel, nie dzwonek.

INTERWENCJA

Przyczyny niewłaściwego zachowania:

• Praca w szkole nudzi, nie ma związku z rzeczywistością, wzbudza chęć ucieczki.

• W szkole ujawniają się trudności psychologiczne i emocjonalne spowodowane przez rodzinę i środowisko.

• Uczniowie czują się uwięzienia w szkole, więc chętni są do buntu.

Reakcja na niewłaściwe zachowanie:

Czujność i technika „mimochodem”

Czujność– z tą umiejętnością nauczyciel od razu lokalizuje niewłaściwe zachowanie i prawie zawsze rozpoznaje sprawcę.

Technika „ mimochodem” - nauczyciel spostrzega ucznia zachowującego się niewłaściwie i interweniuje bez ostentacji, nie zakłócając toku lekcji.

Natychmiastowa reakcja na incydenty

Dosadność – na ile wyraźnie nauczyciel określa, co jest niewłaściwe:

Mało wyraźnie: „Dość tego!”

Wyraźnie: „Nie będę tego tolerować”

Stanowczość – na ile stanowczo nauczyciel komunikuje żądanie:

Mało stanowczo: „Proszę, nie rób tego”

Stanowczo: „Nie będę tego tolerować”

Twardość – w jakim stopniu nauczyciel objawia gniew:

Miękko: „ Nie rób tego więcej”

Twardo: „ Rozgniewałeś mnie swoim zachowaniem. Zostaniesz ukarany”

Nagradzanie

Zasada wzmocnienia – zależy od tego, czy nauczyciel potrafi określić, jakie zachowanie jest pożądane i jakie wzmocnienia będą stosowane w danej sytuacji oraz czy potrafi umiejętnie wykorzystać owe wzmocnienia dla utrwalenia pożądanego postępowania.

Pochwała – najłatwiejsza do zastosowania ze wszystkich wzmocnień. Lepiej żeby pochwała nie była zbyt ogólna i nieszczera.

Nagrody i przywileje – można nimi wzmacniać pożądane zachowanie.

Karanie

Kary mają zniechęcić do naruszania reguł i procedur. Wśród skromnego zestawu społecznie akceptowanych kar, którymi może posłużyć się nauczyciel znajdują się:

• odbieranie punktów decydujących o stopniu

• zostawianie uczniów w klasie podczas przerwy lub po lekcjach

• odebranie przywilejów

• usunięcie z lekcji i skierowanie do dyrektora

DYSCYPLINA WYMUSZONA

Chodzi tu o to, aby nauczyciel umiał uzyskać kontrolę nad klasą, wymuszając odpowiednie zachowanie i reagując asertywnie na postępowanie niewłaściwe. Styl asertywny wymaga, aby nauczyciel bardzo wyraźnie uświadomił uczniom, czego oczekuje, aby na niewłaściwe zachowanie uczniów umiał odpowiedzieć pewnie i stanowczo.